Van Elikser UITGEVERIJ mocht ik dit boek recenseren. Ik wil ze daar hartelijk voor danken.
Waar gaat het boek over?
Amsterdam, jaren dertig Dirkje komt van Urk, Jopie uit Asterdorp, het ommuurde dorp in Amsterdam-Noord voor “ontoelaatbaren”. Daar werkt de bevlogen maatschappelijk werkster Flora, dochter van SDAP-wethouder De Miranda, als opzichteres. Met haar vaders netwerk helpt ze bewoners aan werk. Dirkje is dienstbode bij het welgestelde, liberaal-Joodse gezin Wijnberg. Jopie wordt, dankzij Flora, kindermeisje bij de Italiaans-Joodse instrumentmaker Montalcini en zijn tweeling. Eerst moet ze in de leer bij de “uitstekende” Dirkje. Dat botst aanvankelijk, maar al snel ontstaat een hechte vriendschap, ondanks hun verschillende achtergronden. Tussen kolen scheppen, zilver poetsen en bedienen ontdekken de meisjes een nieuwe wereld: politieke salons, vrouwenemancipatie, SDAP-verheffingsidealen, tuindorpen, badhuizen en de eerste scheuren in de verzuiling. Ze lachen, verwonderen zich en groeien op tot zelfstandige vrouwen. Dan breekt de oorlog uit. De rollen draaien om. Dirkje is zwemjuf, getrouwd met de rode dominee Johannes. Jopie zit met haar man Sal, bokskampioen en eierenventer, in het verzet. Asterdorp wordt Joods getto, hun voormalige werkgevers moeten onderduiken. Oude banden herleven. Dirkje en Jopie kiezen voor uitzonderlijke moed: valse papieren, onderduikadressen en stille reddingsacties in een stad die krimpt. De meisjes van Wijnberg en Montalcini is een hartverwarmend en aangrijpend verhaal over vriendschap, klasse en verzet, verteld door de ogen van twee dienstmeisjes.
Bron: bol
Over de auteur:
Heleen Wagemans (1969) is docent en schrijfster. Ze groeide op in Amsterdam-Noord en woont nu in Joure. In haar romans richt ze zich op het Joods Amsterdam van de eerste helft van de 20e eeuw, de tuindorpen en arbeidersbuurten. Ze schrijft door de ogen van gewone, fictieve mensen, die ze vervlecht met echte historische figuren – van bekende Amsterdammers tot vergeten stadsbewoners. Dankzij grondig bronnenonderzoek en authentiek materiaal schetst ze een levendig, kleurrijk en spannend tijdsbeeld, vaak met een persoonlijke ondertoon uit haar eigen familiegeschiedenis. Wagemans debuteerde in 2018 met De Polderjongen. De meisjes van Wijnberg en Montalcini is haar tweede roman.
Bron: achterkant boek
Omslagontwerp:
Evelien Veenstra
Binnenwerk:
Evelien Veenstra
Jaar van verschijnen:
2025
Druk:
1e druk
ISBN:
9789463658348
Bindwijze:
Paperback
Aantal pagina's:
380
Boekcategorie:
Tweede Wereldoorlog
Verfilmd?
Voor zover bekend is het boek (nog) niet verfilmd, maar het boek leent zich er goed voor om verfilmd te worden.
Wat vind je van het boek?
Bij het zien van de mooie cover van De meisjes van Wijnberg en Montalcini van Heleen Wagemans wil je weten wie de twee dames op de cover zijn. In ieder geval lijkt het erop dat ze veel plezier hebben tijdens hun wandeling. Je bent heel benieuwd naar hun achtergrondverhaal.
De titel maakt je nieuwsgierig naar het boek.
In De meisjes van Wijnberg en Montalcini van Heleen Wagemans is Dirkje dienstbode bij een welgestelde familie. Ze komt van Urk en weet van wanten. Haar werkgevers zijn erg tevreden over haar.
Jopie is kindermeisje bij een Instrumentenmaker. Ze komt uit Asterdorp, het ommuurde dorp in Amsterdam-Noord, voor ontoelaatbaren. Dankzij Flora, een bevlogen maatschappelijk werkster en dochter van SDAP-wethouder De Miranda, is Jopie kindermeisje geworden. Alvorens ze in dienst mocht bij de instrumentenmaker, moest ze eerst in de leer bij de uitstekende Dirkje. Aanvankelijk had Dirkje moeite met Jopie, omdat Dirkje een totaal andere achtergrond heeft dan Jopie, maar gaandeweg worden ze vriendinnen voor het leven.
Tijdens hun werkzaamheden en tussen de werkzaamheden door ontdekken de meisjes een wereld die ze niet kenden, politieke salons, vrouwenemancipatie, de eerste scheuren in de verzuiling en nog veel meer.
Als de oorlog is uitgebroken is Dirkje getrouwd met een dominee en zwemjuf en zit Jopie met haar man in het verzet. Asterdorp is niet langer de verblijfplaats van ontoelaatbaren, maar is een Joodse getto geworden. De families Wijnberg en Montalcini moeten onderduiken. Dirkje en Jopie kiezen voor een risicovol leven, ze zorgen voor valse papieren, onderduikadressen en stille reddingsacties.
Vanaf de eerste pagina van De meisjes van Wijnberg en Montalcini van Heleen Wagemans word je meegezogen in de verhalen van Dirkje en Jopie, maar af en toe heeft ook een ander personage de hoofdrol in een hoofdstuk, zoals de moeder van Dirkje. De moeder van Dirkje wil een ander leven dan ze tot dan toe heeft. De auteur heeft met de woorden van de moeder van Dirkje heel goed laten zien dat het leven van een vrouw van een visserman niet makkelijk is, dat er altijd zorgen zijn als man en zoon(s) aan het vissen zijn. Hoewel het voor te stellen is dat er mensen zijn die haar wat ongeloofwaardig over vinden komen, omdat veel mensen zich niet kunnen voorstellen dat een vrouw in de tijd rond de Tweede Wereldoorlog zo sprak en dacht, komt ze toch geloofwaardig over en kun je alleen maar begrip hebben voor haar reden waarom ze wil verhuizen.
Ook Flora heeft af en toe een hoofdrol in het boek. Je merkt aan alles dat ze zeer begaan is met de mensen, dat ze alleen maar het beste met de mensen voor heeft en ze er dan ook alles aan wil doen om de mensen in Asterdorp een beter leven te geven. Het is mooi om te lezen hoe ze iedereen op zijn of haar eigen manier benadert, zoals de ouders van Jopie. Dat ze eerst hun dove kind op een dovenschool probeert te krijgen en dan pas verder gaat kijken voor de vader van Jopie.
Bij de rondleiding op een dovenschool vraag je je af tot in hoeverre ze vandaag de dag nog op die manier lesgeven en wat er inmiddels veranderd is. Je gaat de genoemde dovenschool googelen. Je wilt weten of de school nog bestaat en hoe het eruitziet. Voor die tijd is het in ieder geval vooruitstrevend. Alleen hier al aan kun je merken dat de auteur veel onderzoek heeft gedaan voor haar boek.Iets wat je door heel het boek ziet, zoals over het zwemmen, Asterdorp en hoe Joden moesten onderduiken.
Overigens heeft de auteur het zusje van Jopie heel goed weten te beschrijven en ook al heeft ze niet zo’n grote rol, toch voelt het tijdens het lezen wel zo. Haar verhaallijn laat zien dat dove mensen veel meer kunnen dan veel mensen denken.
Zo zijn er meer personen die soms een hoofdrol hebben in een hoofdstuk, zoals de moeder van Jopie, die uiteindelijk uitgroeit tot een vrouw met veel wilskracht, ook al zal ze altijd een verdriet en veel zorgen met zich meedragen.
Uiteraard gaat De meisjes van Wijnberg en Montalcini van Heleen Wagemans over Dirkje en Jopie, die de echte hoofdrollen in dit boek hebben. Twee meisjes met totaal verschillende achtergronden en opvoeding. De een is gelovig opgevoed en gaat elke zondag naar de kerk, de ander komt uit een typisch Amsterdams gezin dat recht voor haar raap is. Dat zegt wat ze denkt en ook zo doet, maar uiteindelijk leert Dirkje Jopie om zich anders te gaan gedragen. Je ziet beide meisjes uitgroeien van jonge meisjes, nog kinderen, naar zelfstandige, volwassen vrouwen. Twee meisjes die lol met elkaar hebben, maar ook serieus kunnen zijn als het moet. Hun werkzaamheden, hun werkgevers en hoe ze daarmee omgaan is erg goed beschreven.
Hoewel je vaak hoort dat dienstbodes en kindermeisjes het vroeger vaak erg zwaar hadden en ook slecht hadden bij hun werkgevers, laten de werkgevers van Dirkje en Jopie zien dat het ook anders kan. Dat je het als werknemer net moet treffen. Niet dat het werk van Dirkje en Jopie niet zwaar was, dat was het zeker, maar dat had voornamelijk te maken met de middelen die ze toen hadden, of beter gezegd, niet hadden. Het is dan ook een boek dat je in het tijdsbeeld moet plaatsen. Vandaag de dag zet je de verwarming aan, maar vroeger moest er kolen voor de kachel gehaald worden in een kolenkit en in de kachel gegooid worden en ook het huishouden was een stuk zwaarder dan vandaag de dag.
Wat alleen jammer is, is dat je op een gegeven moment het gevoel hebt dat de auteur met de tijdsprongen, het verhaal wat aan het afraffelen was. Dat is niet zo, want er wordt dan wel even teruggeblikt, zoals waarom de vriendschap tussen twee personen verwaterde. Toch was het leuker geweest, als de auteur extra hoofdstukken had geschreven, zoals over de huwelijken van Dirkje en Jopie en hoe hun levens verder gingen na hun huwelijken, hoe hun afscheid was bij hun werkgevers en hoe ze zich voelden zonder elkaar, voordat je jaren later weer wat over ze las, maar ook over Flora, hoe het haar verder is gegaan, de familie Wijnberg en andere personen. Het boek was dan waarschijnlijk wel twee keer zo dik geweest, maar dat is in dit geval niet erg, omdat je tegen het eind al langzamer gaat lezen, omdat je nog geen afscheid wil nemen van diverse personages. Personages als Dirkje, haar ouders, Jopie, haar moeder, haar zusje, de families Wijnberg en Montalcini, Sal en nog een aantal anderen heb je in je hart gesloten, je gaat ze missen.
Heleen Wagemans heeft zich erg goed ingeleefd in de personages van De meisjes van Wijnberg en Montalcini. Door de manier waarop zij dit boek heeft geschreven, komen de mensen en de plaatsen tot leven. De gevoelens heeft ze goed weten te beschrijven, zoals het verdriet van een vrouw om haar gezin. Hou de doos met tissues maar bij de hand.
Wat heel bijzonder is, is dat ze het boek weliswaar in het Nederlands heeft geschreven, op een enkel woord na, zoals een man en vrouw die ze Urker woorden, zoals ‘bekkien’ en ‘kalletje’ heeft laten uitspreken, je toch Urkers, Amsterdams en Italiaans hoort als een personage aan het woord is. Het is de manier zoals de auteur dat heeft weten te beschrijven, waardoor je die dialecten en taal hoort, maar misschien kan dat ook wel aan mij liggen, omdat ik vaak Urkers, Amsterdams en Italiaans heb gehoord.
Soms word je aan het denken gezet, zoals waarom het zo belangrijk is dat iedereen leert zwemmen als kind, maar ook als volwassene, als je dat dan nog niet kent. Iets wat vandaag de dag helaas ook nog steeds niet iedereen kan.
Kortom; De meisjes van Wijnberg en Montalcini van Heleen Wagemans is een indrukwekkend verhaal over twee dienstmeisjes die samen volwassen worden en uiteindelijk veel voor andere mensen gaan betekenen. De vrouwen in dit boek zijn vooruitstrevende vrouwen.
Voldeed het boek aan je verwachtingen?
Niet helemaal. Ik had niet verwacht dat de tijdsprongen zo groot zouden zijn, dat de verhalen van een aantal personen, voor mijn gevoel, zo abrupt stopten. Er wordt weliswaar teruggeblikt op de tussentijden, maar het voelt toch afgeraffeld.
Wat vind je van de cover?
Het is een mooie cover die bij het boek past.
Wat vind je van de titel van het boek?
De titel is erg goed gekozen, want om hen draait het boek.
Wat vind je van de schrijfstijl?
Het boek is op een vlotte en beeldende manier geschreven, waardoor het boek vlot wegleest.
Hoe origineel is het verhaal?
Het verhaal is redelijk origineel.
Hoe actueel is het boek?
Hoewel het boek zich ongeveer een eeuw geleden afspeelt, zitten er onderwerpen in die vandaag de dag nog steeds actueel zijn, zoals mensen die aan de onderrand leven en geholpen moeten worden, mensen die uitgesloten worden en helaas kunnen veel mensen in ons kikkerlandje vandaag de dag nog steeds niet zwemmen.
Wat vind je van de opbouw van het verhaal?
Het verhaal is van begin tot eind goed opgebouwd. Het verhaal is op een chronologische manier geschreven, waarbij er soms teruggeblikt wordt in de tijd als het verhaal erom vraagt.
Zat je direct in het verhaal?
Ja, ik zat direct in het verhaal.
Weet dit boek je aandacht vast te houden?
Ja, het boek weet je aandacht vast te houden. Als je eenmaal in dit boek bent begonnen, is het boek moeilijk weg te leggen, maar tegen het eind lees je wat langzamer, omdat je nog geen afscheid wil nemen van diverse personen.
Is het verhaal geloofwaardig?
Het verhaal is van begin tot eind geloofwaardig. Hoewel het verhaal voor een groot deel fictief is, zou het verhaal van begin tot eind waargebeurd kunnen zijn.
Zijn de personages in het boek geloofwaardig?
De personages zijn stuk voor stuk geloofwaardig. Elk persoon zou zomaar echt geleefd kunnen hebben.
Zie je de personen groeien?
Ja, je ziet diverse personen, zoals Dirkje en Jopie, groeien.
Welke persoon vond je het leukst en waarom?
Jopie, omdat ze een echte, typische Amsterdamse flapuit is.
En aan wie had je een hekel en waarom?
Ik ben er nog niet uit aan wie ik een grotere hekel heb.
Zou je bevriend kunnen zijn met de hoofdpersonen?
Ja, ik zou wel bevriend kunnen zijn met de hoofdpersonen.
Begrijp je de beweegredenen van de personen?
Van sommige personen begrijp ik de beweegredenen, ook al keur ik niet alles goed, zoals waarom een man liever thuis zit dan dat hij moeite doet voor iets.
Van andere personen begrijp ik ze totaal niet.
Wat vond je van de locaties in het boek?
Urk en Amsterdam zijn mooie plaatsen en ook de andere plaatsen klinken heel mooi.
Zou je in de tijd dat het boek zich afspeelt kunnen leven?
Ja, ik zou wel in die tijd kunnen leven, ook al zou ik het zwaar hebben gehad.
Heeft de auteur je kunnen raken?
Ja, de auteur heeft me diverse keren weten te raken, zoals waarom iemand ontslag heeft gekregen, maar ook het verdriet van iemand die iets ergs heeft meegemaakt. Je begrijpt daardoor waarom ze een niet alledaagse vraag aan haar toekomstige werkneemster stelde en zo zijn er meer stukjes die me geraakt hebben, zoals hoe een werkgever bij het zien van twee kleine meisjes leek te veranderen van gedaante.
Quote die me raakte:
“En we spreken hier ook liever niet van doofstom, maar van doof, want stom zijn onze leerlingen geenszins.”
Zou je het boek aanraden?
Ik kan iedereen het boek aanraden.
Voor welke doelgroep zou dit boek geschikt kunnen zijn?
Voor eenieder die van boeken houdt waarin feit en fictie mooi met elkaar zijn verweven, verhalen die waargebeurd zouden kunnen zijn.
Hoeveel boekjes geef je het boek?
📔📗📕📙
Ga je het boek nog een keer lezen?
Misschien.
Ga je het boek houden of geef je het weg?
Het boek mag terug in de boekenkast.
Ga je vaker een boek van deze auteur lezen?
Ja, dat ga ik zeker.
Leesfragment:
Ga naar Elikser UITGEVERIJ om een leesfragment van het boek te lezen.
Website van de uitgever:
Reactie plaatsen
Reacties